Wynosimy liny, poręczujemy, wszystko robimy w stylu tradycyjnym. Trwa to dosyć długo, bo pogoda zaczyna nam płatać figle: co chwila się załamuje, co kilka dni wali z nieba śnieg, pokrywając coraz grubszą warstwą zbocza. Robi się bardziej lawiniasto...

O obóz IV toczy się walka. Jeden zespół wychodzi, zakłada 100 metrów liny i wraca. Po nim rusza następny, który przez cały dzień wyrywa tę linę spod grubej warstwy śniegu, wraca. Następny mocuje kolejne 100 metrów liny. Wszystko, co człowiek robi na najwyższej górze jest więc potwornie prozaiczne, rzeczowe, kosztuje ogromnie dużo wysiłku...

Zaczynam schodzić. Wyłazi ze mnie choler- ne zmęczenie.
Poruszam się jakby we mgle, czuję się tak, jakbym cały czas był właściwie obok siebie.

Po powrocie do kraju, na lotnisku są dzien- nikarze, czekają na nas złote Medale za Wybitne Osiągnięcia Sportowe.
Po raz pierwszy doznaję sławy. 

Byliśmy na szczycie, jesteśmy już w obozie IV. Wszystko w porządku ­ mówię po nawiązaniu łączności z bazą.
W odpowiedzi słyszę gratulacje lecz wyczuwam przy tym, że przebija z nich jakaś inna, daleka od entuzjazmu, nuta:

­ Mamy problemy z Andrzejem. Jest bardzo kiepski. Zejdźcie rano, będziemy razem transportować go do bazy.

Rano dolatują do mnie słowa najgorsze:
­ Andrzej w nocy umarł...

Nie potrafię ciągle pogodzić się z tym, że już nigdy nie ruszy w górę. Przecież Andrzej Czok nie był tylko jednym z nas, był duszą całego środowiska śląskiego, był k i m ś . To z nim zaczynałem chodzić po Himalajach, łączyło nas wiele nie tylko w górach, ale i w dolinach.

Po powrocie do kraju muszę pójść do żony Andrzeja. Minęło już sporo dni, ale nie zmienia to w niczym faktu, że ja tam muszę pójść. I że tej rozmowy z najbliższy­ mi Andrzeja po prostu się boję. Cały czas myślę, jak powiedzieć, jak opowiedzieć, a przecież znam tych ludzi znakomicie. Czeka na mnie żona Andrzeja, młodziutka córka, matka i brat.

Jeden, bo wcześniej drugi brat Andrzeja zginął także. W górach. 

W bazie pod Cho Oyu wita mnie Zyga.
O odpoczynku nie ma mowy. Nie ma czasu. Zaczyna się trudne wspinanie. Idziemy cały czas z asekuracją. Jestem solidnie zmęczony, chociaż czuję się dobrze. Wysokość daje o sobie znać. Zdaje mi się, że poruszam się normalnie, ale brak mi świeżości. Zaczyna się walka z ogromnym zmęczeniem, brakiem tlenu i z czasem...

W blaskach czerwonych promieni zachodzącego słońca wychodzę na szczyt. Doznaję niesamowitego wrażenia. Robię krok i nagle znajduję się w zupełnie innym świecie... oświetlonym jasną purpurą...

„Odfajkowanie” podczas jednej zimy dwóch ośmiotysięczników jeszcze nikomu w dziejach światowego alpinizmu się nie udało. To był wyczyn, zdaję sobie z tego spra- wę.

Mam świadomość, że po Cho Oyu zacząłem być traktowany jako ten, który goni Reinholda Messnera w wyścigu, którego celem jest zdobycie czternastu najwyższych gór świata. Dałem się w ten wyścig wciągnąć bez przekonania do jego formuły. Samo gonienie po wielkich górach drogami normalnymi tylko po to, żeby je „zaliczyć”, nie bawi mnie. Fascynuje mnie natomiast pomysł czternastu nowych dróg na czternaście ośmiotysięczników. Nową drogą albo zimą, kiedy jeszcze nikt tam o tej porze roku nie był. To jest stawka warta świeczki. Naprawdę wielka gra. A wyścig z Messnerem pomoże mi w realizacji tego planu. 

Powolutku, powolutku... Dziesięć kroków, odpoczynek, w czasie którego zwisam całym ciężarem na wbitym w śnieg czekanie tak długo, aż się uspokoją płuca. Znowu dziesięć kroków i wchodzimy na szczyt. Jest południe. Nie przeżywam najmniejszej nawet euforii. Wiem tylko, że mam za sobą sześć godzin tego upartego dreptania po dziesięć kroków, przerywanego przystankami, wymuszonymi przez skatowany do granic organizm.

Nie pamiętam nawet dobrze, co na tym szczycie robiliśmy. Zdjęcie jeden drugiemu na pewno, bo wyciągania z dna plecaka bryły lodu, jaką jest aparat, zapomnieć się nie da. I że poszliśmy w dół...

Jedna z warszawskich gazet informację o tym, że śląska wyprawa zdobyła szczyt Lhotse, opatrzyła krótkim komentarzem: „Już od dawna samo wejście na jakąś górę, nawet ośmiotysięczną, przestało być wiel­ kim sukcesem”.

Nadchodziły inne czasy dla polskiego himalaizmu: poprzeczka poszła mocno w górę. 

Słońce zbliża się do horyzontu. W jego blasku niezwykle rozległy widok nabiera niesamowitych wręcz kolorów. Nigdy, nawet w najodważniejszych marzeniach, nie mogłem przypuszczać, że epilog rozegra się w tak wspaniałej scenerii. Stoję przecież na szczycie ostatniego mojego ośmiotysięcznika. Ostatni paciorek mojego himalajskiego różańca. Stało się...

Nie potrafię w sobie wyzwolić radości, proporcjonalnej do tego przeżycia. Jestem tym wszystkim trochę ogłuszony. Tylko raz, wchodząc na Nanga Parbat, wymyśliłem sobie, że na szczycie podskoczę z triumfalnie wyrzuconymi w górę ramionami. Żałosny był to podskok, kosztował za to mnóstwo wysiłku i powiedziałem sobie po nim, że już nigdy więcej.

Czeka mnie jeszcze jedna przygoda. Shisha Pangma zaliczana jest do łatwiejszych ośmiotysięczników, dlatego też po raz pierwszy zabrałem ze sobą w Himalaje narty. Zapinam je, czując przy tym, że narasta we mnie pewien rodzaj tremy. Jeżdżę na nartach, powiedzmy, nieźle,jednak moje doświadczenia w narciarstwie alpej­ skim są naprawdę ubogie.

Czternaście...
Czternaście razy osiem...
Czy coś się naprawdę skończyło?
Nie. Pionowy świat nie kończy się nigdy.
Trwa. Czeka.
Ja przecież tu jeszcze wrócę...

Droga jest bardzo trudna i niezwykle niebezpieczna. W stromych żlebach, którymi nieustannie lecą lawiny, napotykamy bardzo twardy lód pokryty warstwą niezwią- zanego śniegu. Wspinaczka staje się niezwykle czasochłonna. Prowadzącego czeka najpierw czyszczenie terenu, zrzucanie warstwy śniegu, a dopiero potem wgryzie- nie się w warstwę lodu, w który można już wbić zęby raków, ostrze czekana i wkręcić śrubę lodową.

Największych trudności nastręcza poręczowanie między obozem drugim a planowanym trzecim. Dzielący je odcinek jest tak długi, że samo dojście do końca już założonej liny trwa trzy, a nawet cztery godziny. Zostaje zaledwie parę godzin, pozwalających na założenie jednej, najwyżej dwóch lin, bo czeka przecież jeszcze cała droga w dół, do obozu. Wystarczy, że przysypie śnieg, że trzeba jakiś kawałek liny wymienić, by cały ten montaż górskiej drabiny zaczął się strasznie przedłużać.

Uważam, że była to jedna z moich najniebezpieczniejszych wypraw. Udało nam się jednak pokonać groźną Nanga Parbat. Za nami także zejście, w czasie którego parokrotnie lawirowaliśmy na krawędzi ludzkiej wytrzymałości. 

Jestem na szczycie. Siadam, by uspokoić skołatane wysiłkiem płuca, serce i mięśnie. Po chwili dochodzi Tadeusz. Wymieniamy zdyszane od wysiłku gratulacje. To twój pierwszy... - sapię poklepując go z uznaniem po plecach.

A twój jedenasty - odpowiada głosem rwanym zmęczeniem i wielką satysfakcją. Robimy zdjęcia, wszystko trwa najwyżej piętnaście minut. I w dół.

Tadeusz schodzi za mną. Idzie dokładnie po moich śladach. Unoszę głowę i akurat widzę...
Z nogi Tadeusza spada rak!

Coś krzyczę, ale tego, co się stało w następnej sekundzie, przewidzieć nie mogłem. W dół leci drugi rak! Tadeusz trzyma się już tylko czekana. Krzyczę:

­ Uwaaaaażaj!
Ale jest za późno, żadna przestroga nie może już zmienić niczego. Tadeusz próbuje jeszcze rozpaczliwie zacisnąć ręce na wbitym w lód czekanie. Nie udaje się. Czekan zostaje. Tadek leci w dół...

Wracam do kraju bardzo szybko... W tydzień po powrocie wsiadam do pociągu i jadę do Danki, żony Tadka. Mam ze sobą wszystkie filmy, jakie Tadeusz zrobił w czasie wyprawy i jeszcze zdjęcia robione przeze mnie na szczycie K­2, na których najwięcej jest właśnie Tadeusza; przez powłokę ogromnego zmęczenia widać, że się bardzo cieszy. Na jednym, które pstryknąłem w momencie, gdy miał już stawiać nogę na szczycie, wysoko unosi ręce. Fruwa...